11/10/2011 - Robert Giesberts, adviseur bij Politiek Online schrijft een artikel over hoe de media is omgegaan met burgemeester Gouda, Wim Cornelis. Dit artikel is verschenen op de website Villamedia.nl.

Recent presenteerde KPMG een rapport over de Goudse burgemeester Wim Cornelis over diens handelwijze rond de bouw van een tweede woning in Elmina Ghana. Eerder dan bedoeld bleek het rapport in handen van enkele media die eerder zeer kritisch over Cornelis hadden bericht. Over zijn tweede woning als ook over andere daden als bestuurder. AD, Elsevier en Telegraaf berichtten in de vroege vrijdagochtend (30 september) dat de burgemeester de regels had overtreden. Maar aan het begin van de middag kwam Cornelis met een verklaring: hij onderschreef alle conclusies van het KPMG-rapport waaruit bleek dat hij de regels niet had overtreden. Een verschil in inzicht? Media zouden meer oog moeten hebben voor de oorspronkelijke bron, betoogt Robert Giesberts.

Over Cornenlis’ woning in Elmina Ghana woedde al geruime tijd een publiek en politiek debat. In dit debat werden herhaaldelijk veronderstellingen geuit die het handelen van Cornelis verdacht maakte. Dit schaadde zijn functioneren en dat van het hele stadsbestuur. Het onderzoek moest uitwijzen of de verdenkingen terecht waren of niet.

Naarmate dit type onderzoeken, waar oordelen over personen in zijn vervat, hun publicatiedatum naderen loopt de spanning snel op. Voor zover er sprake is van kampen, bereiden deze zich voor op mogelijke gevolgtrekkingen en effecten. In het geval van de Goudse burgemeester had hij weinig om voor te vrezen: de conclusies spraken hem vrij op alle vragen die aan het onderzoek ten grondslag lagen. Wel stelde KPMG dat er een mogelijke schijn van belangenverstrengeling is geweest. Hoe lastig dat te interpreteren is bewees onlangs de affaire Mariko Peters. Echter net als bij haar gold ook hier dat er niet een koppeling was te maken met een voordeel dat de een of ander door die verstrengeling had genoten.

Eerder dan bedoeld bleek het rapport al in handen van enkele media die eerder zeer kritisch over Cornelis hadden bericht. Over zijn tweede woning als ook over andere daden als bestuurder. AD, Elsevier en Telegraaf berichtten in de vroege vrijdagochtend (30 september) dat de burgemeester de regels had overtreden. Via twitter werd dit beeld onmiddellijk breed verspreid. In de loop van de ochtend werd dit beeld verstevigd door een ANP-bericht die stelde dat de burgemeester de regels voor de bouw van zijn tweede woning had overtreden. Dit bericht van een gezaghebbend nieuwsbureau kwam vervolgens op tal van sites van serieuze media terecht.

Aan het begin van de middag kwam Cornelis met een verklaring: hij onderschreef alle conclusies van het KPMG-rapport waaruit bleek dat hij de regels niet had overtreden. Dit beeld kreeg ook respons maar vooral in de lokale media.

Zo bestond er aan het eind van de vrijdagmiddag de vreemde situatie dat het publiek uit de media de indruk hadden dat er een voor de Goudse burgemeester vernietigend KPMG-rapport lag, terwijl de burgemeester zelf stelde het eens te zijn met het rapport en haar conclusies. Nu is het niet ongebruikelijk dat een rapport in verschillende percepties tot een verschillend beeld leidt, maar hier lag het wel erg ver uiteen. Deze kloof bleef ogenschijnlijk onopgemerkt: het bracht nuances in enkele berichtgeving die in de zaterdag daarop volgde, maar leidde niet tot aanvullende bijstellingen in eerdere berichtgeving.

Hoe is het te verklaren dat een zo grote kloof tussen rapport en beeldvorming zich vestigde? Mogelijke oorzaken: gebrek aan tijd, aan mogelijkheden of wil om zelf de bron te raadplegen en te oordelen. En het lijkt erop dat de berichtgeving op nieuwssites van ‘traditionele’ media minder zorgvuldig gebeurt dan in de oude media zelf. Blijkbaar is hier de wens om deel uit te maken van online nieuwsvoorziening belangrijker dan de eigen kwaliteitstandaard.

Door de alomtegenwoordigheid van online media zijn beelden, of ze kloppen of niet, razendsnel verspreid. En wie daarin als eerste toeslaat mag zich koning noemen; de eerste klap is tegenwoordig meer dan een daalder waard. De casus van Gouda bewijst dit eens te meer. Wat de casus ook toont is dat de gebreken in journalistieke kwaliteit deze ontwikkeling versnelt. Het is dus niet alleen de nieuwe techniek maar ook de professionele gebruikers ervan die bijdragen aan het ontstaan van en dominant beeld. Dit wreekt temeer als in de berichtgeving ook media opereren die vooropgezette bedoelingen hebben: de kick off vrijdagochtend kwam van media die ook in het verleden met weinig scrupules over de burgemeester hadden bericht.

Meer alertheid bij media en meer oog voor de bron, het rapport, had de berichtgeving diverser gemaakt. Mij lijkt dat dit in de veelheid van (online) media alleen maar een verrijking is van de rol die de media spelen in hun controle van de overheid.