04/03/2010 - Heden ten dage valt er in overheidsland vaak te beluisteren dat een rol als kennismakelaar of regisseur past bij een moderne overheid. Kennis is vooral ‘buiten’ en een moderne overheid past bescheidenheid. De overheid moet leren acteren in netwerken en zich vooral voegen in de rol van makelaar die partijen bij elkaar brengt. Ton Baetens en Tom Jütten van Politiek Online schreven op uitnodiging van Platform, blad voor communicatieprofessionals van de overheid, dat de lat wel iets hoger mag liggen.

Aan de hand van een aantal praktische voorbeelden laten zij zien waar een actieve overheid aan gezag, kracht en respect kan winnen. Niet de spelersmakelaar dient dan als voorbeeld, maar een oude Ajacied: Jari Litmanen.

Lee Bryant van Headshift (Brits consultancy bedrijf, gericht op participatie) is van mening dat de 20e eeuw weliswaar voorbij is, maar de politiek-bestuurlijke structuur uit die eeuw nog overeind is gebleven. In dat systeem mag de burger eens in de vier jaar zijn mening geven. Het gevolg: burgers voelen zich niet gehoord, hebben het contact met de overheid verloren en stellen irreële eisen - “I want Swedish public service with an American tax system”.

Van een overheid die moet functioneren in een dergelijke maatschappelijke setting wordt veel verwacht. Burgers verlangen smart government. Een overheid, die – en hier ontstaat de paradox – aan de ene kant groter is (‘inclusiveness’), en aan de andere kant kleiner (minder bureaucratie). Doelstellingen van Weberiaanse proporties moeten worden behaald door een ‘overheid lite’. Deze ogenschijnlijke tegenstelling kan alleen opgelost worden, als overheidsprocessen in samenwerking met ‘buiten’ plaatsvinden. Burgers willen dat ook: “This is our time and I think we can do better”. Sterker nog, de grote issues als klimaat, verbetering van de gezondheidszorg en onderwijs zijn niet alleen door de overheid op te lossen. Burgers zelf zijn de belangrijkste sleutel. In tijden van (politieke) fragmentatie, identiteitsvraagstukken en de vraag naar nieuwe verbanden (‘belonging’), is een nieuw ‘contrat social’ tussen overheid en burger hard nodig. Waardevolle participatie is één van de antwoorden.

De nieuwe dialoog biedt veel kansen. Online organisatie is steeds gemakkelijker en – vooral - goedkoper. Veel sociale software is gratis voorhanden en het aantal kanalen om gelijkgestemden te vinden neemt toe (zie bijvoorbeeld Ning, LinkedIn, Wordpress). De belangrijkste les, tot slot, is dat er gepraat en – vooral - terug gepraat moet worden. De kracht van (instant) feedback kan bijna niet onderschat worden.

Jari Litmanen dient in het artikel als inspiratie voor een betrouwbare, actieve overheid. Deze sympathieke Fin is in veel opzichten een voorbeeld voor de moderne overheid. Hij staat samen met andere talenten op het veld. De rollen zijn helder verdeeld. Hij speelt mee om winst of verlies. Hij maakt zijn eigen belang ondergeschikt aan het grotere belang van zijn team. Gaat niet voor het grote geld. Formuleert kaders, waarbinnen een team succesvol kan zijn. En gaat het gesprek met zijn team aan over zaken die er echt toe doen. Wij pleiten voor een andere overheid. Niet in een rol langs de lijn, als trainer of spelersmakelaar, maar op het veld. Burgers juichen niet voor de makelaar. Moderne helden staan tussen de krijtlijnen.

Het hele artikel is te lezen op Communicatieplein.nl.